|
Η Κάσος έχει πέντε οικισμούς.
Το Φρυ, χτισμένο δίπλα στη θάλασσα, είναι το διοικητικό και
εμπορικό κέντρο του νησιού. Βρίσκεται στο κέντρο των χωριών
γύρω από τον κόλπο της Μπούκας, γραφικό και ιστορικό λιμάνι
με ξύλινα ψαράδικα καΐκια, σε σχήμα φρυδιού, από όπου και το
όνομα. Ιδρύθηκε το 1840 από κατοίκους κυρίως της Αγίας Μαρίνας.
Τα περισσότερα σπίτια είναι δίπατα και διατηρούν την παλιά αρχιτεκτονική.
Υπάρχουν αρκετά πετρόχτιστα αρχοντικά, αληθινά κομψοτεχνήματα,
όπως του Μηνακούλη, όπου στεγάζεται ο υγειονομικός σταθμός,
ο παραδοσιακός ξενώνας του σχολείου, το αρχοντικό του Κουτλάκη
και άλλα καπετανόσπιτα. Μπροστά στο δημαρχείο, στη μικρή πλατεία,
βρίσκεται μνημείο από το έργο του Ανατόλη Λαζαρίδη.
Η Αγία Μαρίνα είναι το μεγαλύτερο σε έκταση και πληθυσμό,
χωριό του νησιού διατηρώντας έντονα την παράδοση, τα ήθη και
έθιμα. Είναι το αρχοντοχώρι της Κάσου, χτισμένο σε ύψωμα με
πολλά αρχοντικά και καπετανόσπιτα, όπως του Χατζή Μαυρή, δίπλα
στην εκκλησία της Αγίας Μαρίνας με τριγωνικά υπέρθυρα. Τα σπίτια
είναι περιποιημένα, τα μπαλκόνια και οι αυλές γεμάτες λουλούδια.
Το βόρειο τμήμα της, προς τη θάλασσα λέγεται Ακρί, το νότιο
Καστέλι. Δυτικά, στη θέση "Δικέφαλος" υπάρχουν ανεμόμυλοι.
Το Αρβανιτοχώρι είναι χτισμένο στην άκρη εύφορης κοιλάδας.
Έχει πολλά αρχοντικά, άλλα αναπαλαιωμένα και άλλα μισοερειπωμένα.
Ανάμεσα στα σπίτια προβάλλουν γραφικά θολωτά εκκλησάκια.
Ο Εμπορειός, παλιό λιμάνι του νησιού που γνώρισε μεγάλες
δόξες στην αρχαιότητα. Σήμερα αποτελεί θέρετρο με λίγους κατοίκους
και σκάλα για τα ψαράδικα που έρχονται από τα γύρω νησιά.
Η Παναγιά είναι παραθεριστικός οικισμός, πάνω από τον
Εμπορειό. Τα μπαλκόνια των σπιτιών είναι στολισμένα με τα δωδεκανησιακά
περίτεχνα τσιμεντένια κάγκελα, πολλά στο σχήμα του ρόδου. Εδώ
βρίσκονται και οι μοναδικές στο Αιγαίο, έξι συνεχόμενες εκκλησίες.
Το Πόλι ήταν η αρχαία πρωτεύουσα του νησιού, με επίνειο
τον Εμπορειό. Είναι χτισμένο σε λόφο, σε ύψος 220 μέτρα, έχει
θέα στο Φρυ, την Αγία Μαρίνα, την Παναγία και την απέραντη θάλασσα.
Το 1912 ο οικισμός καταστράφηκε από σεισμό και ξαναχτίστηκε.
Οι κάτοικοι, ως επί το πλείστον γεωργοκτηνοτρόφοι, χωρίζουν
τις ιδιοκτησίες τους με τις χαρακτηριστικές ξερολιθιές.
Γύρω νησιά:
Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της Κάσου είναι τα πολλά νησάκια γύρω
της που σχηματίζουν το σύμπλεγμα "Αι Κασίων Νήσοι"
ή "Κασιονήσια". Το μεγαλύτερο είναι τα Αρμάθια. Έχει
δυο καλές παραλίες (Μάρμαρα και Καραβοστάσι) και το εκκλησάκι
της Υπαπαντής. Άλλοτε γινόταν εξόρυξη γύψου. Στη Μακρά έχει
ανακαινισθεί πρόσφατα το εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου. Άλλα
μικρότερα νησιά είναι η Αστακίδα (βοσκότοπος) , τα Ιούνια, η
Πλάτη, τα Κούρικα, το νησί της Καροφύλλας, τα Πεντικονήσια,
η νήσος του Τραχήλου κ.α.
|
