Από τα χρόνια της ελληνικής
μυθολογίας, η Λέσβος ήταν το αγαπημένο νησί των Μουσών.
Έτσι δεν είναι τυχαίο που σε αυτόν τον τόπο λατρεύτηκαν
τόσο πολύ οι τέχνες και τα γράμματα. Ανάμεσα στους φημισμένους
πνευματικούς ανθρώπους του νησιού ξεχωρίζουν ο λυρικός
ποιητής Αλκαίος και η μεγαλύτερη ποιήτρια της αρχαίας
Ελλάδας, η Σαπφώ, ο Πιττακός, ένας από τους επτά σοφούς
της αρχαιότητας, οι ποιητές Τέρπανδρος, Αρίων και Λέσχης,
ο ιστορικός Ελλάνικος, ο φιλόσοφος και βοτανολόγος Θεόφραστος
και ο επιγραμματοποιός Κριναγόρας.
Στη δυτική άκρη της Λέσβου, πάνω σε μια άνυδρη πλαγιά
του βουνού Ορδυμνός κοντά στο χωριό Σίγρι, βρίσκεται το
απολιθωμένο δάσος της Λέσβου. Πριν περίπου 20 εκατομμύρια
χρόνια στην περιοχή υπήρχε ένα τροπικό δάσος με θεόρατα
δέντρα, τα οποία καταπλακώθηκαν από τόνους λάβας και ηφαιστειακής
τέφρας, μετά από την έκρηξη κάποιου ηφαιστείου. Οι πέτρινοι,
σήμερα, κορμοί από τις προϊστορικές σεκόγιες έχουν θαυμάσια
χρώματα και διακρίνονται καθαρά ο φλοιός και οι ρίζες.
Το απολιθωμένο δάσος της Λέσβου έχει μεγάλη γεωλογική
και ιστορική αξία και είναι η μοναδική ελληνική περιοχή
(και μία από τις 17 περιοχές παγκόσμια), η οποία ονομάστηκε
«Γεωπάρκο της ΟΥΝΕΣΚΟ».
Μετά από πάμπολλους
αιώνες λεηλασιών και υποδούλωσης, η Λέσβος ξαναβγήκε από το βαθύ
πνευματικό σκοτάδι στις αρχές του 20ου αιώνα. Ιδιαίτερα στη λογοτεχνία,
η περίοδος μέχρι τα χρόνια του Μεσοπολέμου ήταν τόσο δημιουργική
που ονομάστηκε «Λεσβιακή άνοιξη». Από τους σπουδαιότερους σύγχρονους
πνευματικούς δημιουργούς του νησιού είναι οι μεγάλοι Έλληνες πεζογράφοι
Στρατής Μυριβήλης, Ηλίας Βενέζης και Αργύρης Εφταλιώτης, οι λογοτέχνες
Νίκος Αθανασιάδης και Ασημάκης Πανσέληνος και ο άριστος ανάμεσα
στους μεγαλύτερους Έλληνες ποιητές, τιμημένος με βραβείο Νόμπελ
το 1978, Οδυσσέας Ελύτης.
Οι πλαγιές των βουνών στη Λέσβο είναι σκεπασμένες με ελαιόδεντρα
αλλά σε ορισμένα σημεία υπάρχουν εκτεταμένοι πευκώνες, γεμάτοι
από ωραίες χωμάτινες διαδρομές, οι οποίες οδηγούν σε όμορφα ορεινά
χωριουδάκια. Οι πιο γνωστές και πιο κοντινές στη Μυτιλήνη, βρίσκονται
στις πλαγιές του Ολύμπου, γύρω από την όμορφη Αγιάσο, με κλασική
τη διαδρομή Αγιάσος – Μεγαλοχώρι και τις ανατολικές θαυμάσιες
παρακάμψεις από Σανατόριο προς Καρυώνα και Αγία Παρασκευή Καραγατσίου.
Ωραίες διαδρομές υπάρχουν και στους πευκώνες βόρεια από τη Μεγάλη
Λίμνη και προς τον ποταμό Βουβάρη ενώ μια σπάνιας ομορφιάς χωμάτινη
διαδρομή ξεκινάει 2 χλμ. πριν το Αμπελικό και καταλήγει στον Πολιχνίτο.
Εκτός από το ονομαστό ελαιόλαδο, στη Λέσβο θα βρείτε αρκετές ακόμη
χαρακτηριστικές λιχουδιές, για τις οποίες φημίζεται το νησί. Ο
κόλπος της Καλλονής δίνει τις περίφημες ομώνυμες σαρδέλες (εξαιρετικές
τόσο φρέσκιες, όσο και παστές) αλλά και πολλά άλλα νοστιμότατα
ψάρια, καθώς και εύγευστα χτένια. Πλήθος μικρά και μεγάλα αποστακτήρια
σε όλο το νησί φτιάχνουν το ονομαστό ούζο της Λέσβου, ενώ η αναπτυγμένη
ντόπια κτηνοτροφία δίνει εξαιρετικά γαλακτοκομικά προϊόντα, από
τα οποία ξεχωρίζει το μυτιληνιό λαδοτύρι.
Η μεγάλη οικονομική ακμή της Λέσβου κατά τον 18ο αιώνα αντικατοπτρίζεται
με τον καλύτερο τρόπο στα αστικά μέγαρα της Μυτιλήνης, στα οποία
κατοικούσε η εύπορη αστική τάξη της πόλης και οι πλούσιοι γαιοκτήμονες
του νησιού. Τα εντυπωσιακά αυτά αρχοντικά, έργα σπουδαίων αρχιτεκτόνων,
είναι πλούσια διακοσμημένα με νεοκλασικά στοιχεία που αποπνέουν
ευγένεια και πολυτέλεια και περιβάλλονται από μεγάλους καταπράσινους
κήπους. Σήμερα τα περισσότερα διατηρούνται σε πολύ καλή κατάσταση
και από κάθε άποψη είναι το αρχιτεκτονικό σήμα κατατεθέν της Μυτιλήνης.
Στις νότιες πλαγιές του ορεινού όγκου του Ολύμπου κατά τον 18ο
και μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα, με την άνθηση της οικονομία;
αναπτύχθηκε ένας υλικο-τεχνικός πολιτισμός που βασίστηκε στην
ελαιοκαλλιέργεια και επιβίωσε μέχρι τα μέσα του περασμένου αιώνα.
Τα ίχνη του μπορεί να συναντήσει ο επισκέπτης ακολουθώντας τα
παλιά μονοπάτια(τα οποία ο Δήμος Πλωμαρίου σταδιακά επισκευάζει
και σηματοδοτεί), που διασχίζουν ένα πλούσιο φυσικό τοπίο και
οδηγούν σε εγκαταλειμμένους οικισμούς, παλιά λιοτρίβια και ξωκλήσια
με πανοραμική θέα.
Από την αρχαιότητα μέχρι
σήμερα η Λέσβος είναι συνώνυμη με το εξαιρετικό ελαιόλαδο. Το
νησί είναι κυριολεκτικά σκεπασμένο από ένα πελώριο ελαιόδασος,
με πάνω από 11 εκατομμύρια ελαιόδεντρα. Το φίνο αρωματικό ελαιόλαδο
της Λέσβου αποτελούσε για χρόνια την κυριότερη πλουτοπαραγωγική
πηγή του νησιού. Με τόσο μεγάλη ελαιοπαραγωγή δημιουργήθηκαν πολλά
ελαιοτριβεία, εργοστάσια συσκευασίας, μεγάλες αποθήκες, σαπωνοποιεία,
εμπορικά καταστήματα και αντιπροσωπείες, φέρνοντας πλούτο και
ευημερία στο νησί.
Το 1355 η Λέσβος δόθηκε ως προίκα στον Γενουάτη πρίγκιπα Φραγκίσκο
Γατελούζο και στα χρόνια που ακολούθησαν το νησί απέκτησε μεγάλη
οικονομική και στρατιωτική δύναμη. Αυτή η μεγάλη ακμή κράτησε
μέχρι το 1462, όταν ο Μωάμεθ Β’ πήρε το νησί από τους Γενουάτες.
Η Λέσβος βυθίστηκε αιώνες ολόκληρους στο μαύρο σκοτάδι της οθωμανικής
κυριαρχίας μέχρι το 1912, όταν ο ελληνικός στόλος ελευθέρωσε το
νησί.
Το 1868 γεννήθηκε στη Βαρειά ο Θεόφιλος Χατζημιχαήλ, ένας από
τους σηματικότατους Έλληνες λαϊκούς ζωγράφους. Ο Θεόφιλος (ή τσολιάς,
όπως τον αποκαλούσαν, επειδή γύριζε ντυμένος με φουστανέλα και
με στολή Μεγαλέξαντρου), ήταν αυτοδίδακτος και ζωγράφιζε σε σπίτια
και καταστήματα, πάνω σε ευτελή υλικά σκηνές από την ελληνική
ζωή και ιστορία, με μεγάλη απλότητα, ευαισθησία και ειλικρίνεια.
Την αξία του έργου του έκανε γνωστή σε όλο τον κόσμο ο Μυτιληνιός
τεχνοκριτικός Στρατής Ελευθεριάδης-Teriade, ο οποίος δημιούργησεε
και το σημερινό μουσείο του Θεόφιλου, στη Βαρειά.
Η Λέσβος είναι το τρίτο
μεγαλύτερο νησί της Ελλάδας και έχει κυριολεκτικά αμέτρητες παραλίες,
οι οποίες ικανοποιούν όλα τα θαλασσινά γούστα των επισκεπτών.
Οι μεγαλύτερες και πιο γνωστές αμοουδιές στα Βατερά, στη Βαρειά,
στον ¶γιο Ισίδωρο, στη Σκάλα Ερεσού, στο Μόλυβο, στην Πέτρα, στη
Θέρμη και στην ¶ναξο συγκεντρώνουν τους περισσότερους καλοκαιρινούς
επισκέπτες. Οι πιο απαιτητικοί όμως, θα αψηφήσουν τους χωματόδρομους
και θα ανακαλύψουν ένα πλήθος από μικρούς ειδυλλιακούς ορμίσκους,
με ήσυχες ψαροκαλύβες και κάποιο ερημικό ξωκλήσι. Τέτοια κρυμμένα
διαμαντάκια είναι οι πέντε παραλίες γύρω από το Τάρτι, πιο δυτικά
η Δρότα και η Μελίντα, κοντά στην Ερεσό το Τάβαρι, ο Ποδαράς,
τα Μάκαρα και ο Χρούσος, και βορειότερα τα Λάψαρνα, ο Μπαλούτσος,
η Κουταμάτσα, τα Τσόνια, η Λαγκάδα και τα Φερόγια.
Η Λέσβος ήταν γνωστή από την αρχαιότητα για τις πάμπολλες ιαματικές
πηγές που ανάβλυζαν παντού στο νησί. Στη Θερμή υπήρχε μια περίφημη
αρχαία λουτρόπολη όπου λατρευόταν η θεά ¶ρτεμις Θερμία. Τα θερμά
ιαματικά λουτρά ήταν πολύ δημοφιλή και κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας
και παρότι σήμερα έχουν σαφώς λιγότερους φίλους, εξακολουθούν
μα παραμένουν μια σπουδαία και υγιεινή απόλαυση. Στη Λέσβο σήμερα,
λειτουργούντα ιαματικά λουτρά στη Θερμή, στη Γέρα, στο Λισβόρι,
στον Πολίχνιτο και στην Εφταλού.
Ο πρώτος βασιλιάς στην ιστορία του νησιού ήταν ο Μάκαρας, ο οποίος
παντρεύοντας την κόρη του Μήθυμνα με το Θεσσαλό πρίγκιπα Λέσβο,
εξασφάλισε όνομα για το νησί του μέχρι σήμερα. Η Λέσβος αναπτύχθηκε
πολύ κατά τον 7ο π.χ. αιώνα και οι κάτοικοι της Μυτιλήνης αποίκησαν
τα γειτονικά μικρασιατικά παράλια, τα οποία ονομάστηκαν «Αιγιαλός
των Μυτιληναίων». Όταν οι Μυτιληναίοι αποχώρησαν από την Αθηναϊκή
Συμμαχία, οι Αθηναίοι ήρθαν στο νησί το 428 π.χ. και έσφαξαν 1.000
κατοίκους για να τιμωρήσουν τους αποστάτες.
Χάρτες, φωτογραφικό υλικό και τα κείμενα είναι
ιδιοκτησία της
Road Publications
