Οι Ναξιώτες έχουν την ευλογία να ζουν
σε ένα νησί εύφορο και αύταρκες. Στα χωριά της ορεινής
ενδοχώρας, όπως η Κόρωνος, ή τα μικρότερα Ατσιπάπη και
Μυρίσης θα δείτε τους χωρικούς να περιποιούνται τα αμπέλια
και τα κηπευτικά τους στις πανάρχαιες πεζούλες, που διατρέχουν
τις πλαγιές των βουνών. Στα καμπίσια χωριά καλλιεργείται
η περίφημη πατάτα της Νάξου. Από τα φύλλα του κίτρου φτιάχνουν
το παραδοσιακό ευωδιαστό λικέρ. Φεύγοντας από το νησί,
μην παραλείψετε να ψωνίσετε ντόπια τυριά, όπως πικάντικο
αρσενικό κεφαλοτύρι, φρέσκο ξυνότυρο ή ξυνομυτζήθρα.
Ψηλά στο λόφο της Χώρας δεσπόζει το βενετσιάνικο Κάστρο,
ένα εντυπωσιακό μνημείο της μακρόχρονης φράγκικης κυριαρχίας.
Τα θαυμάσια αρχοντικά του, στολισμένα με τα οικόσημα των
Ενετών αρχόντων, κατοικούνται ακόμη σήμερα, σχεδόν μόνο
από καθολικούς απόγονους των Ενετών. Το Κάστρο διατηρεί
αναλλοίωτη τη ρυμοτομία της μεσαιωνικής πόλης. Τα περιφερειακά
σπίτια αποτελούν το τείχος του Κάστρου και όλα τα σοκάκια
οδηγούν στην κεντρική πλατεία όπου βρίσκεται η καθολική
Μητρόπολη και ο κεντρικός πύργος. Από εκείνη τη μακρινή
εποχή της φεουδαρχίας προέρχονται και τα πέτρινα επιβλητικά
πυργόσπιτα που είναι σπαρμένα σε όλη την έκταση του νησιού.
Από τον αρχαϊκό ναό
του Απόλλωνα που άρχισε να χτίζεται τον 6ο αι. π.χ. στο νησάκι
«Παλάτια», αριστερά του λιμανιού της Νάξου, σώζεται σήμερα μόνο
η τεράστια μαρμάρινη πύλη του, η Πορτάρα, όπως την αποκαλούν οι
ντόπιοι. Εδώ θα απολαύσετε ένα από τα ομορφότερα ηλιοβασιλέματα
του Αιγαίου. Σε αυτό το νησάκι, λέει η μυθολογία, εγκατέλειψε
ο Θησέας την Αριάδνη και εδώ, σύμφωνα με μια παραλλαγή , τη συνάντησε
ο Διόνυσος και την έκανε γυναίκα του.
Για κάτι διαφορετικό, πηγαίνετε για ένα ήσυχο μπάνιο στο Αλυκό
ή στο γειτονικό Πυργάκι, στη νοτιοδυτική πλευρά του νησιού. Μια
απέραντη αμμουδιά με αμμόλοφους σμιλεμένους από τον άνεμο και
ένα μοναδικό στην Ελλάδα δάσος κέδρων πάνω στην παραλία συνθέτουν
ένα τοπίο εξωτικό.
Ένας πραγματικός θησαυρός κρύβεται στις βυζαντινές εκκλησίες της
Νάξου, που χρονολογούνται από τον 7ο ως και τον 14ο αιώνα. Επάλληλα
στρώματα από βυζαντινές τοιχογραφίες μοναδικής αξίας σώζονται
στην παλαιοχριστιανική εκκλησία της Παναγίας της Δροσιανής στη
Μονή, στην Παναγία την Πρωτόθρονη στο Χαλκί, στον Αη-Γιώργη το
Διασορίτη, στη Αγία Κυριακή της Απείρανθου και σε πλήθος άλλους
βυζαντινούς ναούς της ενδοχώρας της Νάξου. Η λειτουργία του Δεκαπενταύγουστου
στην Παναγία τη Δροσιανή είναι μια μοναδική εμπειρία.
Map of Cyclades Islands
Map of Naxos
¶φθονο και εξαιρετικής
ποιότητας ήταν στην αρχαιότητα το μάρμαρο της Νάξου και οι πρωτοπόροι
Νάξιοι μαρμαροτεχνίτες σύντομα έγιναν περιζήτητοι. Από τα έργα
τους που έχουν σωθεί, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι δύο
ημιτελείς, υπερφυσικού μεγέθους Κούροι του 6ου και 7ου αι. π.χ.,
που έμεινα ξαπλωμένοι στα λατομεία, στους Μέλανες και στον Απόλλωνα.
Το ιερό του Διονύσου στα Ύρια και ο ολομάρμαρος ναός του Απόλλωνα
και της Δήμητρας στο Σαγκρί είναι λαμπρά πρώιμα δείγματα ιωνικής
αρχιτεκτονικής, που αξιοποιούνται άριστα σήμερα χάρη στις εργασίες
συντήρησης και αποκατάστασής τους.
Η σμύριδα, ή «Ναξία γη», το άλλοτε περιζήτητο ορυκτό της Νάξου
με τις πάμπολλες χρήσεις, σήμερα δεν έχει πλέον ζήτηση στην αγορά.
Παραμένει στοιβαγμένη στις αποθήκες της Μουτσούνας και στα «στόματα»
των ορυχείων στο δρόμο που πάει στα σμυριδοχώρια της Κορώνου.
Τα βαγόνια του εναέριου σιδηρόδρομου, παραδομένα σήμερα σε μια
μετέωρη ακινησία, μετέφεραν κάποτε το ορυκτό στο λιμάνι της Μουτσούνας,
απ’ όπου έφευγε για τις αγορές του εξωτερικού.
Μακριά από την τουριστική
κίνηση των ακτών, η ορεινή Νάξος διατηρεί τη δική της αυθεντική
γοητεία. Ο δρόμος περνάει δίπλα από τις καταπράσινες κοιλάδες
και τους ελαιώνες, ανηφορίζει στα γυμνά βουνά με τα μυθικά σπήλαια
και τη μεγαλειώδη θέα προς το πέλαγος, κάνει στάση στις σκιερές
πλατείες των χωριών και οδηγεί σε αρχαία μνημεία, βυζαντινούς
ναούς, ενετικούς πύργους και εγκαταλειμμένους νερόμυλους. Το Φιλότι
σφύζει από ζωή, και η «μαρμάρινη» Απείρανθος με τη γνήσια ναξιώτικη
αρχιτεκτονική ξαφνιάζει ευχάριστα με τα μικρά της μουσεία-διαμάντια.
Στο νησί υπάρχουν πολλοί αρχαίοι πύργοι, πολύτιμοι κάποτε για
την προστασία των κατοίκων από τις επιδρομές των πειρατών. Ο πιο
εντυπωσιακός είναι ο άριστα διατηρημένος κυκλικός πύργος του Χειμάρρου,
του 4ου αιώνα π.χ., όπου μπορείτε να φανταστείτε πώς κρύβονταν
για να αμυνθούν οι αρχαίοι αλλά και οι μεταγενέστεροι κάτοικοι
του νησιού.
Χάρτες, φωτογραφικό υλικό και τα κείμενα είναι
ιδιοκτησία της
Road Publications
