Η θαυμάσια διαμόρφωση των ακτών στους
Παξούς χαρίζει στο νησί μια πολύ ξεχωριστή φυσιογνωμία.
Τέσσερις βραχονησίδες αγγίζουν σχεδόν τις ακτές του νησιού,
αφήνοντας μικρούς διαύλους απ΄όπου περνούν τα σκάφη. Είναι
τα νησάκια Παναγία και Άγιος Νικόλαος, το Καλτσονήσι και
το Μογγονήσι, το οποίο ενώνεται με τους Παξούς με ένα
γεφύρι. Οι δυτικές ακτές του νησιού είναι απόκρημνες αλλά
κρύβουν συναρπαστικές εικόνες όπως τα βράχια του Ερημίτη,
ένας κάθετος γκρεμός τα πετρώματα του οποίου παίρνουν
μαγευτικά χρώματα το σούρουπο. Σε όλες τις νοτιοδυτικές
ακτές του νησιού υπάρχουν περίπου 40 ενάλια σπήλαια, οι
γνωστές "γράβες", με γαλαζοπράσινα νερά και
φαντασμαγορικούς θόλους, όπου το φως παίζει με το νερό.
Οι γνωστότερες γράβες είναι της Υπαπαντής, στα βράχια
του Ερημίτη, το Μεγάλο Άντρο, ο Αχάντακας στην Πούντα,
η γράβα του Λάντρου και η γράβα Αχάι στον ομώνυμο όρμο.
Οι Παξοί διατηρούν σε
μεγάλο βαθμό ακέραια την παραδοσιακή τους αρχιτεκτονική. Τα σπίτια
στο Γάιο, τη Λάκκα και το Λόγγο, συνήθως διώροφα, βαμμένα σε απαλά
φωτεινά χρώματα με κεραμιδένιες στέγες και ωραία μπαλκόνια, αποτελούν
αυθεντικούς παραθαλάσσιους οικισμούς του Ιονίου. Μέσα στους πυκνούς
ελαιώνες του νησιού βρίσκονται παλιά αρχοντικά και μετόχια, τα
οποία κάποτε ανήκαν στους παλιούς ευγενείς του νησιού. Κι ακόμη
πάμπολλες πέτρινες αγροικίες, στέρνες για το πολύτιμο βρόχινο
νερό, παλιά ελαιοτριβεία, μύλοι και αποθήκες, όλα τριγυρισμένα
από μικρά μονοπάτια, πέτρινα πεζούλια και δρομάκια. Ανάμεσά τους
υπάρχουν πολλά παλιά εκκλησάκια, όλα ασβεστωμένα και με βαμμένες
τις φρίζες στις πόρτες και στα παράθυρα, με ασυνήθιστους τρούλους
και περίτεχνα καμπαναριά. Μερικές από τις αξιολογότερες εκκλησίες
στους Παξούς είναι η Υπαπαντή στα Γραμματικαίικα, με τους δύο
τρούλους και το ωραίο καμπαναριό, οι Άγιοι Απόστολοι στα Μποϊκάτικα,
ο Εσταυρωμένος στη Φοντάνα, ο Άγιος Ιωάννης στα Βασιλάτικα, η
Αγία Παρασκευή στον Οζιά και ο Άγιος ΝΙκόλαος στο Λόγγο.
Όπως σε όλα τα νησιά του Ιονίου, έτσι και στους Παξούς η βενετική
παρουσία ήταν εντονότατη. Τα νησιά, ως δορυφόροι της Κέρκυρας,
δεν είχαν ανεξάρτητη διοίκηση αλλά έναν τοποτηρητή διορισμένο
από το Γενικό Προβλεπτή της Κέρκυρας. Οι πειρατικές επιδρομές
δεν έλειψαν από τους Παξούς, ιδιαίτερα μετά τον 16ο αιώνα. Εκτός
από τις επιθέσεις των τούρκικων πλοίων, τις λεηλασίες, τις αιχμαλωσίες
κατοίκων και τις υπόλοιπες καταστροφές, οι Παξοί έγιναν στόχος
του φοβερού και τρομερού Χαϊρεδίν Μπαρμπαρόσσα. Ο Τούρκος ναύαρχος-πειρατής,
οργισμένος από την αποτυχημένη πολιορκία της Κέρκυρας, ρήμαξε
κανονικά τους Παξούς το 1537. Δεν το χάρηκε πολύ όμως. Στις 14
Ιουλίου του ίδιου χρόνου, ο τουρκικός στόλος έπαθε μεγάλη ζημιά
από την επίθεση του Γενουάτη ναύαρχου Αντρέα Ντόρια, στο στενό
μεταξύ Κέρκυρας και Παξών. Δεκατέσσερα τουρκικά πλοία γεμάτα πολεμοφόδια
βυθίστηκαν και δεν συνάντησαν ποτέ την τούρκικη εφοδιοπομπή που
κατευθυνόταν στην Αυλώνα.
Οι ιστιοπλόοι και οι κάθε λογής θαλασσοπόροι έχουν ανακαλύψει
εδώ και χρόνια στους Παξούς έναν αληθινό παράδεισο. Το νησί με
τα υπήνεμα και ασφαλή λιμάνια στο Γάιο, στο Λόγγο και στη Λάκκα
είναι προορισμός και σταθμός για τα περισσότερα σκάφη που ταξιδεύουν
στο Ιόνιο. Οι μαρίνες προσφέρουν όλες τις απαραίτητες διευκολύνσεις
και σίγουρα είναι μεγάλη χαρά η προσόρμιση και το αγκυροβόλιο
σε τόσο γραφικούς όρμους. Είναι συνηθισμένες καλοκαιρινές εικόνες
στους Παξούς τα λευκά πανιά να φουσκώνουν γύρω από τις ακτές των
νησιών και της Ηπείρου και το απόγευμα τα σκάφη να πλέουν αργά
προς το στενό του Γάιου και τους ήσυχους όρμους της Λάκκας και
του Λόγγου, καθώς ανάβουν τα πρώτα φώτα στο λιμάνι. Ο ταξιδιώτης
αντικρίζει την εικόνα ενός καταπράσινου νησιού, όταν πλησιάζει
στους Παξούς. Ένας απέραντος ελαιώνας καλύπτει τους χαμηλούς λόφους
του νησιού, σε όλη του σχεδόν την έκταση. Τα δέντρα είναι πυκνοφυτεμένα
στις πλαγιές όπου το χώμα συγκρατιέται με αμέτρητα πέτρινα πεζούλια,
τα οποία ορίζουν δρομάκια και μονοπάτια. Μόλις λιγοστό φως καταφέρνει
να τρυπώσει από τις φυλλωσιές. Το ασημοπράσινο ελαιόδασος στολίζεται
με πυκνές συστάδες από κυπαρίσσια που κατηφορίζουν ως τη θάλασσα.
Όλη αυτή η άφθονη βλάστηση ποτίζεται αποκλειστικά από τις συχνές
βροχές του Ιονίου αφού οι πηγές και τα υπόγεια νερά είναι σχεδόν
ανύπαρκτα.
Map of Cyclades Islands
Map of Paxi
Είναι αξιοθαύμαστο το
πως ένα τόσο μικρό νησί, με τις δυτικές του παραλίες όλες απόκρημνες,
έχει τόσες πολλές και όμορφες παραλίες. Είναι συγκεντρωμένες κατά
μήκος της βόρειας και ανατολικής πλευράς του νησιού και έχουν
σχεδόν όλες την ίδια εξωτική εικόνα: πυκνή βλάστηση που κατεβαίνει
ως τη θάλασσα, άσπρα βότσαλα, κρυστάλλινα νερά. Μερικές από τις
ωραιότερες παραλίες των Παξών είναι του Χαραμή και το Κανόνι στον
όρμο της Λάκκας, το Λεβρεχιό, το Μονοδένδρι, η θαυμάσια παραλία
Κηπιάδη, η Κακή Λαγκάδα. Νότια από το Γάιο ξεχωρίζουν ο Μπάλλος,
το Πόρτο Οζιά και η μοναδική αμμουδιά στο Μογγονήσι. Στις απότομες
δυτικές ακτές βρίσκονται κρυμμένες οι εξαιρετικές παραλίες Αυλάκι
και Γαλάζιο, ενώ όσοι ταξιδέψουν μέχρι τους Αντίπαξους θα απολαύσουν
τις υπέροχες αμμουδιές Βρίκα και Βουτούμι.
Δημιουργός των Παξών στον κόσμο της ελληνικής μυθολογίας ήταν
ο θεός της θάλασσας, ο Ποσειδώνας. Με την πανίσχυρη τρίαινά του
έκοψε ένα κομμάτι από τις νότιες ακτές της Κέρκυρας και έφτιαξε
τους Παξούς, ένα ειδυλλιακό ερωτικό καταφύγιο γι' αυτόν και την
Αμφιτρίτη, την κόρη του Νηρέα. Η Αμφιτρίτη έγινε η επίσημη σύζυγος
του Ποσειδώνα ενώ η θεϊκή του τρίαινα - η οποία έσπασε άσκημα
όταν ο θεός έφτιαχνε τα νησιά - βρέθηκε κάποτε από τους αρχαίους
Παξιώτες. Από τότε η τρίαινα του Ποσειδώνα είναι το επίσημο σύμβολο
των Παξών.
Χάρτες, φωτογραφικό υλικό και τα κείμενα είναι ιδιοκτησία της
Road Publications
