Μπορεί η Σύρος να είναι ένα άγονο ημιορεινό
νησί χωρίς ιδιαίτερες φυσικές ομορφιές, αλλά δέχτηκε φιλόξενα
πολλούς λαούς και έγινε χωνευτήρι πολλών πολιτισμών. Πρώτοι
άποικοι φαίνεται πως ήταν ένα πρωτοελληνικό φύλλο, οι
Κάρες, που έχτισαν την οχυρωμένη πόλη τους στη βορειοανατολική
πλευρά του νησιού, στο σημερινό λόφο Καστρί. Ο πολιτισμός
τους άνθισε τουλάχιστον 500 χρόνια, σ’ όλη τη διάρκεια
της πρωτοκυκλαδικής περιόδου (2.800 - 2.300 π.χ.). Γύρω
στο 800 π.χ. εγκαταστάθηκαν εδώ Φοίνικες έμποροι από την
Τύρο που προτίμησαν τον προστατευμένο όρμο στη νοτιοδυτική
γωνία του νησιού. Το σημερινό όνομα του όρμου και του
παρακείμενου οικισμού οφείλονται στους Φοίνικες, όπως
άλλωστε και το όνομα του νησιού: Τύρος (Σουρ, στα φοινικικά)
= Σύρος. Λίγο μετά έφτασαν Ίωνες άποικοι, Πέρσες κατακτητές,
Ρωμαίοι και οι διάδοχοί τους Βυζαντινοί. Για 360 χρόνια
(από το 1207 ως το 1567) κύριοι της Σύρου ήταν οι Βενετοί,
ώσπου ήρθαν οι Τούρκοι και στρογγυλοκάθησαν άλλα 263 χρόνια
(1567 - 1830), με μια μικρή περίοδο (1770 - 1774) που
την κατείχαν οι Ρώσοι. Από όλους τους κατακτητές που πέρασαν
από εδώ, οι μόνοι που άφησαν σημαντικά ίχνη ήταν οι Βενετοί,
κυρίως στο θρήσκευμα των σημερινών κατοίκων που είναι
σε ένα μεγάλο ποσοστό καθολικοί.
Ο προστάτης του νησιού,
ο Ερμής, δεν είναι μόνο θεός του εμπορίου αλλά και των γραμμάτων.
Ο φιλόσοφος και δάσκαλος του Πυθαγόρα Φερεκύδης (6ος π. αιώνας).
ο συγγραφέας Εμμανουήλ Ροϊδης (1836 - 1904), ο ποιητής Γεώργιος
Σουρής (1853 - 1919) και ο συγγραφέας Δημήτριος Βικέλας (1835
- 1908) είναι μερικοί μόνο από τους πάμπολλους ανθρώπους του πνεύματος
που γεννήθηκαν στη Σύρο.
Οι ωραιότερες παραλίες της Σύρου βρίσκονται στις βορειοδυτικές
ακτές της. Η μόνη προσιτή με χωματόδρομο είναι η παραλία Δελφίνι,
όπου υπάρχει και η οικογενειακή ταβέρνα της Πίτσας με εξαιρετικά
μαγειρευτά φαγητά, κατσικίσιο τυρί ντόπιο και κηπευτικά από τα
χωράφια του Κινιού, Για απόλυτη απομόνωση, γυμνισμό και ελεύθερο
κάμπινγκ προτιμήστε τις παραλίες Αετός, Λία και Γράμματα, όπου
πρέπει να πάτε με καϊκι ή από το μονοπάτι. Η τελευταία παραλία
ονομάστηκε έτσι από τις επιγραφές που σκάλισαν στους βράχους ναυτικοί
και ψαράδες στα ρωμαϊκά και βυζαντινά χρόνια, για να ευχαριστήσουν
το Θεό που τους έσωσε από κάποια κακοκαιρία.
Map of Cyclades Islands
Map of Syros
Μπαίνοντας στο λιμάνι
της Σύρου αντικρίζετε μια αρχοντική πόλη σκαρφαλωμένη σε δύο λόφους,
με δύο επιβλητικούς ναούς στην κορυφή των λόφων. Στον αριστερό
λόφο βρίσκεται η μεσαιωνική ¶νω Σύρος που διατηρεί θαυμάσια την
αρχιτεκτονική της εποχής που χτίστηκε (8ος - 13ος αιώνας), με
τον καθολικό ναό του Αγίου Γεωργίου στην κορυφή του. Στο δεξιό
λόφο και γύρω από το λιμάνι βρίσκεται η Ερμούπολη, μια πραγματική
μεγαλούπολη του 19ου αιώνα. Ξεκίνησε να χτίζεται το 1824 από πρόσφυγες
της Χίου, Κρήτης, Κάσου, Ψαρών και Σμύρνης, οι οποίοι βρήκαν εδώ
ασφαλές καταφύγιο (υπό την προστασία των Γάλλων που τότε κατείχαν
το νησί) όταν οι Τούρκοι λεηλάτησαν τις πατρίδες τους. Το όνομά
της οφείλεται στον επίσημο προστάτη της, τον Ερμή. Με την εύνοια
του θεού του εμπορίου η Ερμούπολη εξελίχθηκε γρήγορα σε σημαντικό
εμπορικό και βιομηχανικό κέντρο. Στα τέλη του περασμένου αιώνα
λειτουργούσαν εδώ δεκάδες υφαντουργεία, βυρσοδεψία, μηχανουργεία,
κεραμοποιεία, υποδηματοποιεία, βιομηχανίες τροφίμων, και βέβαια
ναυπηγεία ξύλινων σκαφών, οι περίφημοι ταρσανάδες, όπου κατασκευάστηκαν
χιλιάδες πανέμορφα και γερά σκάφη, από μικρά ψαράδικα καϊκια μέχρι
μεγάλα εμπορικά ιστιοφόρα. Μόνο για την ασφάλιση αυτών των σκαφών
λειτουργούσαν στην Ερμούπολη 30 ασφαλιστικές εταιρείες! Ο πλούτος
και η ευημερία της Ερμούπολης εκείνης της εποχής (ήταν η πρώτη
πόλη της Ελλάδας που ηλεκτροφωτίστηκε!) φαίνονται στα λαμπρά νεοκλασικά
κτίρια που διατηρούνται σε άριστη κατάσταση μέχρι σήμερα.
Κανείς δεν μπορεί να
φύγει από τη Σύρο χωρίς να δοκιμάσει λουκούμια, αυτές τις μαλακές
ζαχαρένιες μπουκίτσες με τα εξωτικά αρώματα που είναι βουτηγμένες
σ' ένα σύννεφο άχνης ζάχαρης, όπως επίσης και τις χαλβαδόπιτες
με τη γλυκιά «λαστιχένια» σάρκα που είναι πλημμυρισμένη στα αμύγδαλα.
Αυτά τα δύο γλυκά είναι το σήμα κατατεθέν της Σύρου από τον περασμένο
αιώνα.
Τα νεοκλασικά κτίρια της Σύρου είναι τόσα πολλά, τόσο καλοδιατηρημένα
και τόσο κομψά, που εξαιτίας τους το νησί έχει χαρακτηριστεί «η
Αρχόντισσα του Αιγαίου». Στην Ερμούπολη εντυπωσιάζει το Δημαρχείο
(όπου στεγάζεται και το Αρχαιολογικό Μουσείο), το θέατρο Απόλλων
(μικρογραφία της Σκάλας του Μιλάνου), το τελωνείο στην άκρη του
λιμανιού, το Μέγαρο Λαδόπουλου, η κοσμική λέσχη ΕΛΛΑΣ (σήμερα
πνευματικό κέντρο του Δήμου) και δεκάδες άλλα αρχοντικά που σήμερα
στεγάζουν μουσεία, δημόσιες υπηρεσίες, ξενοδοχεία και μπαρ. Πολυτελείς
νεοκλασικές επαύλεις διατηρούνται στους οικισμούς Επισκοπειό,
Χρούσα, Ποσειδωνία, Φοίνικας, Γαλησσάς και αλλού.
Ένα από τα πιο δημοφιλή τραγούδια του μπουζουκιού που χορεύεται
σε όλη την Ελλάδα και γοητεύει όλους τους ξένους είναι η «Φραγκοσυριανή»
ένα από τα περίπου 2.500 τραγούδια που έγραψε και τραγούδησε ο
Μάρκος Βαμβακάρης, ο πατριάρχης του λαϊκού τραγουδιού. Η Σύρος
τίμησε τον διάσημο λαϊκό τραγουδιστή και συνθέτη της με ένα σεμνό
μουσείο και μια χάλκινη προτομή σε μια μικρή πλατεία στην ¶νω
Σύρο (όπου γεννήθηκε ο τραγουδιστής, στα 1905). Στην ταβέρνα «του
Λιλή» όπου συνήθιζε να τραγουδάει ο Βαμβακάρης ελάχιστα πράγματα
έχουν αλλάξει από τότε.
Χάρτες,
φωτογραφικό υλικό και τα κείμενα είναι ιδιοκτησία της
Road Publications
