Περισσότερα από 50 χωριά και οικισμοί
ομορφαίνουν τις άγριες πλαγιές στα τηνιακά βουνά. Τα ορεινά
αυτά χωριουδάκια διατηρούν αρκετά καλά την παραδοσιακή
τους αρχιτεκτονική, οι μικρές αυλές των σπιτιών είναι
γεμάτες λουλούδια, παλιά καλντερίμια περνάνε κάτω από
τα ασβεστωμένα μπαλκόνια, μικρά ξωκλήσια συνυπάρχουν με
παλιά ενετικά καμπαναριά και παντού ξεχωρίζουν μαρμάρινα
ανάγλυφα και διακοσμητικά. Ο Πύργος (ή Πάνορμος), το πιο
φημισμένο από τα χωριά της Τήνου, διατηρεί αλώβητο τον
παραδοσιακό του χαρακτήρα και ανήκει στο σύνδεσμο παραδοσιακών
οικισμών «Των Ελλήνων οι κοινότητες». Στον Ταραμπάδο υπάρχουν
οι ωραιότεροι περιστερώνες της Τήνου, η Βώλαξ είναι χτισμένη
σε ένα παράξενο τοπίο με στρογγυλούς βράχους, και οπωσδήποτε
αξίζει μια βόλτα στον Τριαντάρο, στον Φαλατάδο, στον Σκαλάδο,
στον Κάμπο, στον Κτικάδο, στην Αγάπη, στα Ιστέρνια, στον
Πύργο και στον μακρινό, ξεχασμένο Μαρλά.
Από τα χρόνια της ενετικής
κυριαρχίας στην Τήνο άκμασε η μαρμαροτεχνία. Με τα χρόνια οι τηνιακοί
μάστορες και λιθοξόοι εξελίχθηκαν σε σπουδαίους λαϊκούς καλλιτέχνες,
οι οποίοι δουλεύοντας με το γνωστό τηνιακό μάρμαρο κατασκεύαζαν
κάθε λογής ανάγλυφα, βρύσες, φεγγίτες, γλυπτά υπέρθυρα, οικόσημα
και εκκλησιαστικά ανάγλυφα. Κέντρα της τηνιακής μαρμαροτεχνίας
είναι τα χωριά Πύργος και Ιστέρνια, όπου και σήμερα λειτουργούν
πάμπολλα εργαστήρια τα οποία δημιουργούν μαρμάρινα αριστουργήματα.
Σχεδόν όλοι οι επισκέπτες της Τήνου έρχονται στο νησί για να προσκυνήσουν
την θαυματουργή εικόνα της Παναγίας Μεγαλόχαρης, η οποία βρίσκεται
στον επιβλητικό ναό του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, κοντά στο λιμάνι
του νησιού. Η εικόνα βρέθηκε θαμμένη στο χώρο που βρίσκεται σήμερα
ο ναός, στις 31/1/1823, μετά από υπόδειξη-όραμα της μοναχής Πελαγίας,
η οποία ζούσε στη Μονή Κεχροβουνίου. Η Παναγία της Τήνου είναι
η πιο δημοφιλής και θαυματουργή εικόνα της Ορθοδοξίας και η λαμπρή
γιορτή της, στις 25 Μαρτίου και κυρίως στις 15 Αυγούστου, είναι
συνδεδεμένη με σημαντικά ιστορικά γεγονότα της σύγχρονης ελληνικής
ιστορίας, όπως η επανάσταση του 1821 και ο ελληνοϊταλικός πόλεμος
του 1940, μια από τις βασικότερες αφορμές του οποίου υπήρξε ο
τορπιλισμός του καταδρομικού «Έλλη», στις 15/8/1940, από ιταλικό
υποβρύχιο, μέσα στο λιμάνι της Τήνου.
Η Τήνος έχει απότομο γεωφυσικό ανάγλυφο και οι εκτεταμένες αμμουδιές
είναι ελάχιστες, με καλύτερες τις παραλίες στον Άγιο Φωκά, στα
Κιόνια, στον Αη Γιάννη-Πόρτο και στις Κολυμπήθρες. Οι αμμουδιές-στολίδια
του νησιού όμνς κρύβονται στους αμέτρητους όρμους και τις δαντελωτές
ακτές, στις οποίες καταλήγουν κυρίως χωματόδρομοι, ενώ πολλές
είναι προσβάσιμες μόνο με σκάφος. Μερικές από αυτές τις εκπληκτικές
παραλίες είναι ο Άσπρος Γιαλός, η Απηγανιά, η Πανούσα, ο Μπάλλος,
η Παχιά Άμμος, τα Λυχναφτιά, η Λιβάδα, η Αγιοθάλασσα στον Πάνορμο
και οι ερημικές μικρές αμμουδιές των Αγίων Θεοδώρων, στο στενό
Τήνου Άνδρου.
Map of Cyclades Islands
Map of Tinos
Η πιο χαρακτηριστική
εικόνα του Τηνιακού τοπίου είναι οι παραδοσιακοί κατάλευκοι περιστερώνες,
που θα τους δείτε παντού ανάμεσα στα αμπέλια και τις συκιές. Οι
περιστερώνες πρωτοφτιάχτηκαν στην Τήνο κατά την ενετοκρατία και
αργότερα πολλαπλασιάστηκαν, αφού τα περιστέρια στο λαδόξυδο ήταν
περιζήτητος και πανάκριβος μεζές στις αγορές της Κωνσταντινούπολης.
Οι Τηνιακοί περιστερώνες είναι φτιαγμένοι από πέτρα, σχιστόλιθο
και ασβέστη και στα περίτεχνα σχέδιά τους φαίνεται όλο το μεράκι
του τηνιακού μάστορα, αφού οι 1.000 περιστερώνες που υπάρχουν
στο νησί είναι μοναδικοί και πουθενά δεν θα βρείτε δύο όμοιους.
Νησί με ανεπτυγμένη
κτηνοτροφία, η Τήνος έχει μεγάλη γαστρονομική παράδοση σε κρεατικά
και τυροκομικά εδέσματα. Για μια καλή γεύση από την Τηνιακή κουζίνα
θα πρέπει να δοκιμάσετε την ντόπια μυζήθρα και κοπανιστή, το πικάντικο
τηνιακό λουκάνικο και τη νόστιμη λούζα (ένα είδος λεπτοκομμένου
καπνιστού χοιρινού), ενώ σε απόμερα χωριάτικα ταβερνάκια ζητήστε
τις ντόπιες ομελέτες, τη μαραθοτηγανήτα και τις εξαιρετικές τηνιακές
μοσχαρίσιες μπριζόλες.
Εκτός από νησί της Παναγιάς η Τήνος είναι και νησί των καλλιτεχνών,
και όχι άδικα, αφού στα χωριά της γεννήθηκαν μερικοί από τους
σημαντικότερους εικαστικούς καλλιτέχνες της νεότερης Ελλάδας,
οι οποίοι διαμόρφωσαν αισθητικά το νεοσύστατο ελληνικό κράτος
του 19ου αιώνα. Τηνιακοί ήταν οι δύο κορυφαίοι Έλληνες ζωγράφοι
Νικηφόρος Λύτρας και Νικόλαος Γύζης, ενώ η μαρμαροτεχνική παράδοση
του νησιού εκπροσωπήθηκε επάξια από τους σπουδαίους τηνιακούς
γλύπτες Δ. Φιλιππότη, Γ. Βούλγαρη, Λ. Σώχο και κυρίως από τον
επονομαζόμενο «Φειδία» της νεότερης Ελλάδας, τον σπουδαίο Γιαννούλη
Χαλεπά.
Χάρτες,
φωτογραφικό υλικό και τα κείμενα είναι ιδιοκτησία της
Road Publications
